W popularnych opracowaniach i publikacjach częstokroć autorzy mylą zdarzenie powodujące szkodę ze szkodą.

 
Fundamentalnym warunkiem powstania odpowiedzialności cywilnej posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody jest wyrządzenie komukolwiek, w związku z ruchem tego pojazdu, szkody na osobie lub w mieniu.

Szkoda w k.c.
Pojęcie szkody nie zostało zdefiniowane w kodeksie cywilnym. Jednakże, w oparciu o całokształt przepisów kodeksu, szkodę należy zdefiniować jako:
+ majątkowe lub niemajątkowe następstwo śmierci,
+ niemajątkowe lub majątkowe następstwo uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia,
+ majątkowe następstwo utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.

Zdarzenie a szkoda
W popularnych opracowaniach i publikacjach częstokroć autorzy mylą zdarzenie powodujące szkodę ze szkodą. Za szkodę uznawana jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia, podczas gdy są to zdarzenia powodujące szkodę, natomiast szkodą jest niemajątkowe lub majątkowe następstwo tych zdarzeń. Szkoda o charakterze niemajątkowym występuje jedynie jako następstwo śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Przyjmuje ona postać krzywdy, obejmującej cierpienia fizyczne (ból i inne dolegliwości) oraz cierpienia psychiczne. Odpowiedzialność za krzywdę unormowana jest między innymi w art. 445 § 1 k.c., który określa świadczenia należne z tytułu doznania krzywdy, jako zadośćuczynienie.

Majątkowymi następstwami śmierci są np. koszty pogrzebu, znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego, utrata świadczeń z tytułu ustawowego obowiązku alimentacyjnego ciążącego na zmarłym.

Majątkowymi następstwami uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia są np. koszty leczenia szpitalnego, koszty opieki pozaszpitalnej, koszty sprzętu rehabilitacyjnego, koszty opieki ze strony osób trzecich, utracone dochody lub zwiększone wydatki.

Majątkowymi następstwami utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia są np. koszt zakupu lub odtworzenia mienia, koszt naprawy, utracone dochody związane z posiadaniem mienia.

Straty i utracone korzyści
Z art. 361 § 1 k.c. wynika również, że szkoda może wystąpić jako poniesione straty (damnum emergens) lub utracone korzyści (lucrum cessans). Strata to zmniejszenie majątku poszkodowanego (zarówno poprzez zmniejszenie jego aktywów jak i zwiększenie pasywów - obciążeń). Szkoda w postaci utraconych korzyści ma zawsze charakter hipotetyczny, jednakże poszkodowany winien udowodnić, że spodziewane korzyści były nie hipotetyczne, lecz realnie prawdopodobne.

W kolejnym artykule omówię kolejną przesłankę powstania odpowiedzialności posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody opartej o zasadę ryzyka - ruchu mechanicznego środka komunikacji jako źródło szkody.

Dominika Kaczanowska